شناسنامه دار نمودن سلطان سراج الدین
گزارش صعود گروه کوهنوردی به قله سلطان سراج الدین
روستای نهران(در عبارت اشتهار كردي به "نه ران" مشهور است) از توابع شهرستان سنندج بخش مرکزی استان کردستان در 25 کیلومتری جنوب شرقی سنندج و در جاده سنندج – کامیاران واقع شده است. این روستا مرکز دهستان نه ران است وطبیعت منحصر به فرد آن معرف خاص وعام است .روستاهای اطراف آن سمان، قصریان، هوانله ،دره باغ یا شهرک وحدت و اشکفتان و میاوران هستند که در جنوب به زمینهای سَمان و دره باغ و در غرب به کوههای روستای قصریان، در شمال به مراتع روستای می آوران و در شرق به مراتع و کوههای مارنج محدود می شود. وسعت زمینهای روستا حدود 11 هزار هکتار است .دامنه کوهی که روستا در آنجا واقع شده حدود 15 هکتار است. روستا، در دل کوهها و تقریبا در یک منطقه بن بست واقع شده که با جاده ای در حدود 30 کیلومتر از روستاهایی مانند سَمان، دره باغ هرواله و قصریان گذر کرده و به شهر سنندج وصل می شود. روستای نران در دامنه کوههای معروف سلطان سراج الدین و چله خانه و هازاوی قرار دارد.
اين روستا كه سابقه درخشاني در نگاشت چند ورقي از تاريخ كردستان را دارد از مردماني بسيار خون گرم و صميمي و همچنين طبيعت بسيار زيبا با درختان كم نظير گردو بهره مند مي باشند اين گواه را تمامي مسافران و نيز كوهنوراني كه مستمر به آن مسير رفت و آمده داشته اند به تاكيد بيان نموده اند. در فصل بهار گل های رنگارنگ در آنجا می رویند و همچنین دارای پوشش گیاهی به ویژه گیاهان دارویی می باشد. این کوه یکی از جاذبه های توریستی استان کردستان می باشد صدای آبشارهای چم سراب و قازان و قالوانو، گوشنواز است. گردوی پوست نازک کاغذی با مغز سفید واقعا خاص و خوشمزه است.. فرش بافی – دامداری – باغداری و کشاورزی از فعالیتهای اصلی این روستا به شمار می آید. بیشتر اهالی این روستا باغدار ودامدار هستند ، محصول اصلی باغداری بیشتر گردو،زرد آلو وسیب می باشد. خانه های آن تیپ پلکانی دارد وچون جایی برای خانه سازی نمانده است همه خانه ها روی هم انباشته اندبه این معنی که شاید بام خانه ی فردی حیاط خانه ی پشت سری او باشد . این روستا از امکاناتی همچون آب شرب بهداشتی – تلفن – برق و مرکز بهداشت و درمان برخوردار است.
کوه سلطان سراج الدین در بین روستای نران و موچش قرارگرفته اين کوه از جنوب به کوه معارف و از شمال به کوه کانى شيخه و کوه زرد از کوههای نزدیک به سلطان متصل مىشود و جزو کوهستان زاگرس است. رودخانههاى چم نران و چم اميرآباد از اين کوه سرچشمه می گیرد.
از دلاور مرداني كه در ناحيه زندگي درخشان و پر معنايي داشته اند سنجرخان نران است كه داستان دلاوري ها و جنگاوري هاي ايشان را به تفصيل مي توان در كتب تاريخ مطالعه نمود. سنجرخان ازاهالی همین روستا است که درجریان حمله روسها فداکاریهای زیادی از خود نشان داد که هم اینک در قبرستان همین روستا مدفون است سنجرخان از سرداران كرد است كه سپاه روس را در دوران قاجاريه و همزمان با مبارزات ميرزا كوچك خان جنگلي از مناطق كردستان به كمك نيروهاي مردمي بيرون راند. سنجرخان وزیری معروف به سردار اکرم فرزند حاج یوسف مالک روستای نران و فرزند جیران خانم از خانواده اردلان که حاکم کردستان بودند هست. سنجرخان حاکمی بود که به جنگ روسها و انگلیسی ها پرداخت و بعد از خاتمه کار روسها به روستای خودش برگشت اما با دشمنی برادران خود روبرو شد و سرانجام یک روز هنگام گرفتن وضو در خانه خود مورد اصابت گلوله یکی از اعمال برادران خود شد. بناي تاريخي عمارت سنجر خان نراني داراي يک معماري ساده و بومي بوده که با مصالح خشت و چوب ساخته شده و داراي نماي کاهگلي است. اين بنا مربوط به دوره قاجاريه بوده و به شماره 30 366 در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است.تاریخ ساخت بنای مورد بحث به اواخر دوره قاجاریه و تقریبا مصادف با بحرانهای بین المللی و وقوع جنگ جهانی اول بر می گردد و توسط شخصی بنام میرزا یوسف از تجار مشهور وقت منطقه در روستای نران حوزه شهرستان سنندج ساخته شده است که زمین های حاصلخیز و مستعد کاشت انواع درختان ثمر دار اب فراوان و چشم انداز زیبای بصری و منظری از ویژگی های ممتاز موقعیت بنا می باشد با توجه به ارتباط بصری بنا با فضا و طبیعت بیرون اشکار است اشرافیت دید به روستا و مناظر اطراف در هنگام ساخت بنا کاملا رعایت گردیده است فرم بنا برگرفته از معماری سنتی ایرانی و الگو های حاکم بر ان می باشد که رعایت اصول تقارن محوری خاص معماری ایرانی در ساخت ان رعايت شده است که بیقین رعایت این اصول نقطه متمایزی با سایر بنا های موجود در روستا می باشد که به روش کاملا ارگانیک و فارغ از الگو های معماری سنتی ایرانی ساخته شده اند اتاق های دو دری با دو دهلیز ورودی طرفین و فضای موسوم به شاه نشین بنا با بسیاری از ساختمانهای هم دوره ساخت در شهر سنندج از لحاظ الگوی ساخت برابری می کند که در اینجا به پیروی از معماری محلی و مصالح موجود نماها ساده تر وکاهگلی وتزیینات خلاصه تر شده است از قسمتهای جالب توجه بنا می توان به سر درب ورودی ان اشاره کرد که نمای کاهگلی ان از یک قاب مستطیل شکل با قوس های متداخل داخلی و قوس خوانجه پوش بالای درب ورودی تشکیل شده است که به نوعی حکایت از منزلت ممتاز سکنه ان از دیگر ساکنان روستا می باشد مصالح اصلی ساخت بنا همگام با اقلیم منطقه سنگ جهت پی سازی و کرسی چینی خشت برای دیوار چینی و چوب برای اجرای سقف و درب پنجره هااست.
درمورد وجه تسمیه روستا چند نظر وجود دارد بعضی ها می گویند که پیشینه این روستا به قبل از اسلام بازمیگردد و"نر" به معنی بزرگ است که یک کلمه اوستایی است ودر قدیم کسانی اینجا ساکن بوده اند که از لحاظی دارای برجستگیهایی بوده اند و"ان"پسوند مکان است. عده ای هم بر ای اعتقادند که"نهران"نام اصلی روستا درقدیم بوده است که به معنی دو نهر یا دو جوی آب بزرگ میباشد وچون آب زیادی داشته است به این اسم معروف شده است و"ان"در عربی بر دوچیز دلالت دارد ودلیل آن این است که چشمه ای به نام "سراب" که در پایین کوه سلطان سراج الدین قرار دارد به دوشاخه تقسیم شده است وروستا رادربر گرفته اند. عده ای هم می گویند که در قدیم مردمان کردی با لهجه اورامی در این منطقه ساکن بوده اند اینان هم اسامی چشمه ها ومزارع ودشتها را دلیل خود می دانندکه بر این چشمه ها ومزارع وکوهها نهاده اند مثل "زه رده ول" که معنای اورامی "ول" به معنای گل میباشد ویا "دووالی" که به معنای دو خواهر است("والی"در اورامی به معنی خواهر است(. آنچه که قابل تامل است این روستا تاریخ دیرینه ای دارد مثلا بالاتر ازروستا کوهی هست که ترجمه تحت الفظی آن می شود "قلعه" ویا "راه کافر" وقبرستانهای متعددی که در زمینهای روستا پیداشده است که خود گواهی است بر پیشینه تاریخی آن است
کوه سلطان سراج الدین
کوه سلطان سراج الدين: از بلندترين انشعابات موازي زاگرس که2836 متر ارتفاع دارد و در قله آن مقبرهاي است که عموم معتقدند متعلق به سلطان سراجالدين است و در دامنه کوه چشمه و سرابي جاري است. این کوه به خاطر وجود قبری که در بالای کوه می باشد که مردم روستاهای اطراف دارای نظر های مختلفی در مورد این قبر دارند . عده ای می گویند که این قبر متعلق به یکی از اصحاب پیامبر می باشد و یا عده ای هم می گویند که این قبر متعلق به یکی از پادشاهان یا حاکمان منطقه می باشد که به گویا به خاطر قیام مردم به این کوه متواری گردیده و در این مکان به دست چوپانی کشته می شود .هنوز هم معلوم نیست که کدام یک از این افسانه ها واقعیت دارد . این کوه یکی از کوههای زیبای منطقه می باشد که در چهار فصل شاهد صعود کوهنوردان بسیاری می باشد که هر فصل زیبایی به خصوص خود را دارد . زیبای دیگر قله این است که شکل کوه همانند کوهان شتر است . بهترین فصل برای صعود اردیبهشت و خرداد است که کوه غرق در سبزه و چمن است . زمستان منطقه سرد با باد شدید و با برفکوبی زیادی همراه است و باید با راهنمای محلی وارد منطقه شد. بنا به روايت كتبي و نقلي، تاجري ثروتمند اهل اصفهان به نام (حاج يوسف) كه داراي فرزندي به نام (ميرزا محمد خان) بوده با مردم سنندج معاملات و معاودت داشته در سال هاي بعد از هزار و اندي، در سنندج سكونت مي گزيند و در مسير سكونت (ميرزا محمد خان) قريه نهران را خريدار ي مي نمايد. لازم به ذکر است که در زمان خلفای راشدین لشکر اسلام به فرماندهی سلطان سراج الدین به کردستان حمله نمودند و به سبب موقعیت استراتژیک آن کوه در آنجا مستقر شدند.
در ساعت 6:30 صبح روزسه شنبه 12/3/94 از ميدان آزادي سنندج به سمت روستاي نهران حرکت خود را اغاز نمودیم . آغاز حركت گروه در محل روستا ساعت 8.05 صبح از انتهاي روستا و در امتداد جاده مالرويي بود كه به پاي سراب معروف سلطان ختم مي شود. آب و هوای محل سرد و کوهستانی بود و کوههای شیب داری روستا را محاصره کرده است ازجمله کوههای آن ("ساولی- کوچک که شکان - بان زه رد - که لی - هازاوی - سه رده - ته ونه قوتی و چله خانه - و...") می باشد. از جمله اسمهای چشمه های جاری روستا در مسیر صعود می توان به "سه راو - مشته وا - کانی دریک - چاوکه - کانی رون - کانی ساولی - و ... " اشاره کرد.
چیزی حدود 5/1 ساعت طول كشيد به سراب رسيديم در آنجا جهت استراحتي كوتاه و صرف صبحانه اتراق نموديم. در ساعت 10:25 افراد گروه به سوي قله حركت نمودند، (قابل توجه است كه قله در زاويه حدود 152 درجه جنوب شرقي با امتداد جاده منهتي به سراب قرار گرفته است )مسير حركت نيز از يالي كه نهايتاً گروه را به قله جنوبي هدايت مي كرد شروع و پس از طي مسير که پوشیده از یک تکه مخمل سبز بود در ساعت 12:10 تمامي افراد موفق به صعود شدند. مصالح مورد نیاز توسط اعضای گروه جهت استحکام در نصب تابلو بین اعضا تقسیم شده بود که از پایین تا خود قله آن را حمل نمودند لازم به ذکر است تابلو ، که شناسنامه اصلی کوه می باشد توسط تمامی اعضای گروه کوهنوردی ئه والان سنندج تهیه و با همکاری همدیگر به قله رساندند.امیداست این یادگار فرهنگی گروه کوهنوردی ئه والان در نوک قله راهنمایی باشد برای تمامی عاشقان این ورزش روح افزا .خود قله سلطان سراج الدين به دليل ظاهر هندسي و نوك دو قله اي كه دارد از نقاط مرتفع شهر سنندج نمايان مي باشد در بين اين دو قله نيز آرامگاهي پديدار است كه به اعتقاد مردم محلي متعلق به شخص سلطان سراج الدين مي باشد، البته اين قبر ظاهري متفاوت نسبت به آنچه كه در تصورات ما وجود دارد ميباشد زيرا طول آن در حدود 3 متر برآورد مي شود! . پس از اندكي استراحت ، فرود افراد گروه از همان يال آغاز شد و پس از حدود يك و نيم ساعت دوباره به محل سراب رسيدیم ودر انجا به صرف نهار و چای اتراق کردیم . شايان ذكر است كه سراب سلطان در واقع آبي است كه در نتيجه ي ذوب شده برف هاي قله ايجاد گرديده و دائماً جوشش آب را از كف آن مي توان مشاهده نمود آبي بسيار زلال و گوارا كه ساليانه شاهد حضور هزاران فرد كوهنورد و طبيعت دوست است. پس از صرف نهار شروع به بازگشت در همان مسير رفت نموديم . در ساعت 16:45 بعدازظهر همزمان با رسيدن گروه به داخل روستاي نران پايان اين سفر اعلام گرديد.و در ساعت
18:00به سنندج بازگشتیم
به اميد روزهاي خوشتر و صعودهای دیگر .
